T.C.
YARGITAY
12. Hukuk Dairesi

ESAS NO       : 2021/5724
KARAR NO    : 2021/6773

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

Y A R G I T A Y   İ L A M I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ          : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi
TARİHİ                    : 15/12/2020
NUMARASI            : 2020/2665 - 2020/2884
DAVACILAR           : K.R.R. Ve Konteyner Taşımacılığı Anonim Şirketi, Tasfiye Halinde
                                  U. Tekstil A.Ş.
DAVALI                   : Y.V.K. Bankası A.Ş.

Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacılar tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi Duygu Dilek tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :

Sair temyiz itirazları yerinde değil ise de;

Alacaklının talebi ile icra müdürlüğünce borçluların, şikayetçi 3. kişi anonim şirketler nezdinde bulunan kar ve tasfiye paylarının, ortaklık hisselerinin, hisselerinden dolayı şirketlerden her nevi alacaklarının ihtiyati haczi ile işbu hisse haczinin İİK 94. maddesi uyarınca şirketlerin pay defterlerine işlenmesi ile neticeden icra müdürlüğüne bilgi verilmesi için 3. kişi anonim şirketlere 28/10/2016 tarihli haciz müzekkeresi gönderildiği, ayrıca alacaklı vekili ile birlikte anonim şirketlere gidilerek 31/10/2016 tarihli haciz tutanağı ile de hisse hacizlerinin 3. kişi anonim şirketler yetkilisine tefhimi ile hisse hacizlerinin şirketlerin pay defterlerine işlenerek icra dosyasına ibrazı için 5 gün süre verildiği, 3. kişi anonim şirketler vekili tarafından icra mahkemesine yapılan başvuruda, 28/10/2016 tarihli haciz müzekkeresinin ve 31/10/2016 tarihli haciz tutanağının iptalinin talep edildiği, ilk derece mahkemesince şikayetin esası incelenerek alınan bilirkişi raporu doğrultusunda takip borçlularının şikayetçi şirketler nezdinde paylarının bulunmadığı gerekçesi ile şikayetin kabulüne, şikayete konu 28/10/2016 ve 31/10/2016 tarihli müdürlük kararlarının kaldırılmasına karar verildiği, alacaklı vekili tarafından ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, kendisine haciz müzekkeresi gönderilen üçüncü kişi şirketin yapması gerekenin İİK nun 78. maddesi kapsamında haczedilecek borçluya ait bir şirket hissesinin bulunup bulunmadığını bildirmekten ibaret olduğu gerekçesi ile istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK’nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, şikayetin reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

İİK.'nun 78. maddesi gereği, 3. kişiye doğrudan haciz müzekkeresi gönderilmek suretiyle borçluya ait hak ve alacaklar üzerine haciz konulması halinde, 3. kişi tarafından yapılması gereken, borçluya ait hak ve alacak var ise haciz gereği işlem yapmak, yok ise haczedilecek hak ve alacak bulunmadığını icra dairesine bildirmektir. 3. kişinin, doğrudan İİK.'nun 78. maddesine göre istenen haciz nedeniyle, anılan işlemlerin dışında herhangi bir sorumluluğu bulunmamaktadır. Başka bir anlatımla, haciz yazısına cevap verilmemesi halinde 3. kişi zimmetinde sayılan bir alacak yoktur.

Somut olayda, icra müdürlüğünce önce hisse haczinin İİK 94. maddesi uyarınca şirketlerin pay defterlerine işlenmesi için 3. kişi anonim şirketlere 28/10/2016 tarihli haciz müzekkeresi gönderildiği, 31/10/2016 tarihinde ise borçluların şikayetçi şirketlerdeki hisselerinin haczi için şirket merkezine gidilmek suretiyle alacaklı vekilinin talebi üzerine icra memuru tarafından, hisselerin haczedilerek pay defterine işlenmesi için şikayetçi şirketler vekiline beş gün süre verildiği, şirket defterlerinin ibraz edilmemesi halinde İİK 357. maddesi gereğince işlem yapılacağı hususunun ihtar edildiği görülmektedir.

İcra müdürlüğünce borçluların, şikayetçi 3. kişi anonim şirketlerde bulunan hisselerinin haczinin İİK 94. maddesi uyarınca şirketlerin pay defterlerine işlenmesi ile neticeden icra müdürlüğüne bilgi verilmesi yönündeki 3. kişiye gönderilen 28/10/2016 tarihli yazı, İİK'nun 78. maddesi kapsamında haciz müzekkeresi olup, şikayetçi şirketlerin haciz müzekkeresinin iptalini istemesinde hukuki yararı bulunmadığından 28/10/2016 tarihli haciz müzekkeresinin iptaline ilişkin talebin Bölge Adliye Mahkemesince reddi yerinde ise de; şikayet dilekçesinde icra müdürlüğünün 31/10/2016 tarihli haciz tutanağının iptalinin de talep edildiği görülmektedir.

Anonim şirketlerde paylar için pay senedi veya pay ilmuhaberi çıkartılmamışsa, borçlunun şirketteki (çıplak) payı, icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedilir (İİK. m. 94/1 C.3). Buna göre, çıplak pay hissesinin haczine karar veren icra müdürü, bu hacizle ilgili muhafaza tedbiri almak için mahalline (anonim şirket merkezine) gitmek zorunda değildir. İcra müdürü, İİK. m. 94/l C.3 hükmüne göre, anonim şirkete bir ihbarname (bildiri) göndermekle de yetinebilir. Bu ihbarnamede (bildiride), borçlunun anonim şirketteki çıplak payının haczedildiği, bu haczin pay defterine işlenmesi, ilerde hisse senedi (veya ilmuhaber) çıkarılması halinde borçlunun (çıplak) payına düşen hisse senetlerinin (veya ilmuhaberlerin) borçluya verilmeyip, icra dairesine (dosyasına) teslim edilmesi, borçluya çıplak payı ile ilgili bütün tebligatın bundan böyle icra dairesine yapılması ve borçlunun muvafakatinin alınması gereken bütün müşterek tasarruflar ve kararlar için borçlu ortak yerine icra dairesinin muvafakatinin alınması gerektiği (anonim şirkete) ihbar edilir (bildirilir). Böylece, borçlunun haczedilen çıplak payı üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanmış olduğu (İİK. m. 86. m. 94/1 C.6) anonim şirkete bildirilmiş ve buna aykırı davranışlara karşı gerekli muhafaza tedbirleri (İİK. m. 90) alınmış olur.

Yukarıda da belirtildiği üzere çıplak pay hissesinin haczine karar veren icra müdürü, bu hacizle ilgili muhafaza tedbiri almak için mahalline (anonim şirket merkezine) gitmek zorunda değil ise de, icra dosyasının incelenmesinde; alacaklı vekili ile birlikte şikayetçi anonim şirketlere gidilmek suretiyle 31/10/2016 tarihli haciz tutanağının icra memuru tarafından tutulduğu anlaşılmaktadır. İşbu tutanağın incelenmesinde; alacaklı vekilinin talebi doğrultusunda borçluların şikayetçi 3. kişi anonim şirketler nezdinde bulunan hisselerin haczedildiğinin muhatap şirketler vekiline tefhim edildiği, hisse hacizlerinin şirketlerin pay defterlerine işlenerek icra dosyasına ibrazı için 5 gün süre verildiği, şirket defterlerinin ibraz edilmemesi halinde İİK 357. maddesi gereğince işlem yapılacağı hususunun ihtar edildiği görülmekle 31/10/2016 tarihli haciz tutanağı ile haczin uygulanması ve sonuçları şikayetçi anonim şirketleri etkileyeceğinden şikayetçilerin 31/10/2016 tarihli haciz tutanağı yönünden icra mahkemesine başvurusunda hukuki yararı vardır.

O halde, Bölge Adliye Mahkemesince 31/10/2016 tarihli haciz tutanağı ile ilgili şikayetin değerlendirilmediği görülmekle bu husustaki şikayetin incelenerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

SONUÇ : Şikayetçi anonim şirketlerin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 15.12.2020 tarihli, 2020/2665 E. - 2884 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nun 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nun 373/2. maddeleri uyarınca BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde geri verilmesine, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22/06/2021 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan           Üye               Üye               Üye             Üye
A. TUNCAL    G. HEYBET   S. MUTTA     İ. YAVUZ     A. AYAN

AYNI YÖNDE KARAR:

T.C.
YARGITAY
12. Hukuk Dairesi

ESAS NO       : 2024/4543
KARAR NO    : 2024/8419

T Ü R K  M İ L L E T İ  A D I N A

Y A R G I T A Y   İ L A M I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ           : İstanbul Anadolu 18. İcra Hukuk Mahkemesi
TARİHİ                     : 02/04/2024
NUMARASI             : 2023/406 - 2024/299

Yukarıda tarih ve numarası yazılı İlk Derece mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki şikayetçi borçlu tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi Yeliz Aziz tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Borçlunun icra mahkemesine başvurusunda; sair iddiaları ile birlikte, alacaklının talebi üzerine icra müdürlüğünce 26.8.2019 tarihinde, borçlunun hisselerinin bulunduğu T.r.v ... A.Ş.’de yapılan haciz işlemi ile bu şirketteki hisselerine haczin pay defterine işlemesinin istenmesi suretiyle haciz uygulandığını, ancak haciz yapılmadan önce ilgili Ticaret Odasından hissenin bulunup bulunmadığına dair bir belge alınmadığından haczin usulsüz olduğunu ileri sürerek haczin kaldırılmasını talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince, icra müdürlüğünce yapılan hisse haczinin usule uygun olduğu gerekçesi ile şikayetin reddine karar verildiği, kararın şikayetçi borçlu tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine hükmedildiği, kararın şikayetçi tarafından temyiz edilmesi sonucunda Dairemizce; şikayetçi borçlunun, 3. kişi T.r.v ... A.Ş.’deki hisselerinin türünün belirlenmesi maksadıyla uzman bilirkişi aracılığıyla adı geçen şirketin resmi kayıt, defter ve belgeleri incelenmek suretiyle, haczin yapıldığı tarih olan 26.8.2019 itibariyle pay senedi çıkarılıp çıkarılmadığının araştırılması ile sonuca gidilmesi gerektiğinden bahisle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği, İlk Derece Mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde şikayetin reddine hükmedildiği ve kararın şikayetçi borçlu tarafından temyiz edildiği görülmüştür.

İİK'nın 94/1. maddesi "...Anonim şirketlerde paylar için pay senedi veya pay ilmuhaberi çıkarılmamışsa, borçlunun şirketteki payı icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedilir..." hükmünü amirdir.

Anonim şirkette, payın (hissenin) hisse senedine bağlanması zorunlu değildir. Eğer pay, hisse senedine (veya ilmuhabere) bağlanmazsa, çıplak pay olarak kalır. Hisse senedine (veya ilmuhabere) bağlanmamış (çıplak) pay da hisse senedi gibi her çeşit işlemin konusu yapılabilir, devredilebilir, rehnedilebilir, üzerinde intifa hakkı tanınabilir, haczedilebilir.

Anonim şirketlerde, paylar için pay senedi veya pay ilmuhaberi çıkartılmamışsa, borçlunun şirketteki (çıplak) payı, icra dairesi tarafından şirkete tebliğ olunarak haczedilir (İİK. m. 94/1 c. 3). Buna göre, çıplak pay hissesinin haczine karar veren icra müdürü, bu hacizle ilgili muhafaza tedbiri almak için mahalline (anonim şirket merkezine) gitmek zorunda değildir. İcra müdürü, İİK m. 94/l c. 3 hükmüne göre, anonim şirkete bir ihbarname (bildiri) göndermekle de yetinebilir. Bu ihbarnamede (bildiride), borçlunun anonim şirketteki çıplak payının haczedildiği, bu haczin pay defterine işlenmesi, ilerde hisse senedi (veya ilmuhaber) çıkarılması halinde, borçlunun (çıplak) payına düşen hisse senetlerinin (veya ilmuhaberlerin) borçluya verilmeyip, icra dairesine (dosyasına) teslim edilmesi, borçluya çıplak payı ile ilgili bütün tebligatın bundan böyle icra dairesine yapılması ve borçlunun muvafakatinin alınması gereken bütün müşterek tasarruflar ve kararlar için, borçlu ortak yerine icra dairesinin muvafakatinin alınması gerektiği (anonim şirkete) ihbar edilir (bildirilir). Böylece, borçlunun, haczedilen çıplak payı üzerindeki tasarruf yetkisinin kısıtlanmış olduğu (İİK. m. 86. m. 94/1 c. 6) anonim şirkete bildirilmiş ve buna aykırı davranışlara karşı gerekli muhafaza tedbirleri (İİK m. 90) alınmış olur.

İcra dairesinin bu ihbarnamesini (haciz bildirisini) alan anonim şirket, çıplak payın haczedildiğini şirket pay defterine işlemek zorundadır; ancak, çıplak pay haczi, şirket pay defterine işlenmemiş olsa bile, haciz bildirisinin anonim şirkete tebliğ edildiği tarihte yapılmış sayılır (İİK. m. 94/1 c. 4 Prof. Dr. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, 2004 baskı, s. 392, 393).

İİK'nın 88. maddesinin birinci fıkrasına göre ise; haczolunan paraları, banknotları, hamiline ait senetleri, poliçeler ve sair cirosu kabil senetlerle altın ve gümüş ve kıymetli şeyleri icra dairesi muhafaza eder. Bu fıkrada yazılan şeylere icra dairesi tarafından el konulması, bunların haczi için geçerlik şartıdır. Anonim şirket hisselerini temsil etmek üzere çıkarılan geçici pay senedi ilmuhaberlerinin, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 486/2, 490, 645, 647 ve 654. maddeleri uyarınca kıymetli evraktan sayılması nedeniyle, bu evrakın haczi için İİK'nın 88. maddesinin yukarıda belirtilen hükmü uyarınca, evraka fiilen el konulması zorunludur.

Somut uyuşmazlıkta; şikayetçi borçlu Ali Y.’ın T.r.v ... A.Ş.'deki şirket hissesi üzerine konulan haczin, şirket adresinde haczin pay defterine işlenmesinin istenmesi ve ticaret sicil müdürlüğüne müzekkere yazılması suretiyle yapıldığı görülmüş olup, Dairemizin bozma kararı üzerine mahkemece alınan 04.01.2024 tarihli bilirkişi raporunda, şikayete konu haciz tarihi itibariyle hisse senetlerinin nama yazılı olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır. Mahkemenin gerekçeli kararında da haciz tarihi itibariyle hisselerin nama yazılı olduğuna işaret edilmekle birlikte, bu hisse senetlerinin kıymetli evrak niteliğinde olması nedeniyle, icra müdürü tarafından İİK’nın menkul mallarla ilgili haciz ve muhafaza hükümlerini düzenleyen 88. maddesine göre fiilen el konulması ile haczin gerçekleşeceği tabi olup söz konusu düzenlemeye aykırı yapılan haczin geçersiz olduğu gerekçesi ile şikayetin kabulüne karar verilmesi gerekirken, İİK’nın 94. maddesine göre uygulanan haczin yasaya uygun olduğu belirtilerek şikayetin reddine hükmedilmesi isabetsizdir.

SONUÇ : Şikayetçi borçlunun temyiz itirazlarının kabulü ile İstanbul Anadolu 18. İcra Hukuk Mahkemesinin 02.4.2024 tarih ve 2023/406 E.- 2024/299 K. sayılı kararının yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 Sayılı HMK'nın 373/4. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 10.10.2024 gününde oy birliğiyle karar verildi.

Başkan            Üye                  Üye                 Üye                   Üye
A. TUNCAL      N. ŞİMŞEK     M. ÇAMUR      S. ÖZTEMİZ     A. AYAN